Ngày đăng bài: 05/02/2012

NGÓN TAY CÒ SÚNG - NGÓN TAY BẬT

Ngón tay cò súng (hay còn gọi là ngón tay bật) là tình trạng viêm chít hẹp bao gân gập các ngón tay đưa đến mất khả năng gập - duỗi các ngón tay. Thường ngón giữa và áp út là hay bị hơn các ngón khác. Bệnh gây sưng đau, hạn chế gập - duỗi các ngón và đôi khi nghe tiếng lụp cụp khi cố gập - duỗi.

 

Thường quá trình viêm đau xảy ra trước khi chít hẹp và hạn chế vận động các ngón. Bệnh khởi phát có thể do tình trạng bệnh lý colagen hoặc chấn thương nhẹ lập đi lập lại nhiều lần do công việc như thợ mộc, người bồi bàn, nội trợ …

Nhiều trường hợp bệnh nhân đáp ứng tốt với tiêm corticoid tại chỗ và tránh phải mổ. Thường bệnh nhân bị đau tăng lên trong 24 giờ sau tiêm corticoid, và chỉ giảm đau dần sau 3 – 7 ngày. Tuy nhiên trước khi tiêm corticoid phải xác định chắc chắn rằng bệnh không phải do các nguyên nhân khác như bệnh gút, nhiễm trùng …

 

 

  

 

 

Ngón tay bật ở người lớn khác hẳn với ngón tay bật bẩm sinh ở trẻ nhỏ. Do viêm chít hẹp bao gân dẫn đến mất khả năng gập – duỗi ngón tay, thường bệnh nhân trên 45 tuổi. Ngón nào cũng có thể bị nhưng ngón giữa và áp út bị nhiều nhất. Bệnh nhân có thể cảm nhận có nốt, cục sưng đau ngay ở gốc các ngón tay, nơi gân chuẩn bị chui vào ròng rọc A1, ngang khớp bàn – ngón tay. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân bị viêm khớp dạng thấp thì có 1 mốt ngay dưới điểm này, nên nếu chỉ mổ cắt bỏ ròng rọc A1 thì sẽ không hiệu quả. (Xem sơ đồ hệ thống gân, bao gân, và các ròng rọc từ Ađến A5 và từ C1 đến C3, bên dưới).

  

Có trường hợp sau mổ bệnh nhân vẫn còn bị ngón tay bật kéo dài do còn chèn ép ở cân gan tay. Thỉnh thoảng có trường hợp bệnh nhân bị rách gân, chỗ rách này lành lại, tạo nốt và gây ngón tay bật. Bệnh nhân có thể nhạy cảm đau tại chỗ nhưng mức độ không nhiều. Sự chít hẹp nặng sẽ lảm ngón tay co rút hình cò súng và có tiếng lụp cụp khi cố gắng co – duỗi. Nếu ở ngón cái sẽ không thể đối ngón được do đau.

Điều trị ngón tay bật:

Khi bệnh mới khởi phát, điều trị bảo tồn gồm kéo giãn, nẹp cố định ngón ban đêm, chườm nóng hoặc lạnh. Tiêm corticoid có tác dụng trong 60 % các trường hợp. Nếu ngón tay bật xảy ra ở bệnh nhân tiểu đường thì khó đáp ứng với điều trị bảo tồn.


Phẫu thuật giải phóng bao gân.

Phẫu thuật giải phóng bao gân là một phương pháp điều trị hiệu quả hầu hết các trường hợp bệnh, được chỉ định trong những trường hợp bệnh kéo dài, không đáp ứng điều trị bảo tồn. Một phương pháp ít xâm lấn là giải phóng bao gân qua da bằng kim 19, nhưng có nguy cơ giải phóng không triệt để, lại dễ làm tổn thương gân gập, thần kinh, đặt biệt ở ngón cái và ngón trỏ.


Giải phóng bao gân bằng kim số 19.

Sau mổ, cho bệnh nhân tập vận động ngón sớm khi hết đau.

 

Bệnh De Quervain:

 Viêm chít hẹp bao gân dạng dài, duỗi ngắn ngón tay cái gọi là bệnh De Quervain – tên của một bác sĩ người Thụy Sĩ, ông mô tả bệnh này đầu tiên vào năm 1895.

Viêm quanh gân cũng ảnh hưởng đến các gân phía trên mạc giữ gân duỗi, gây đau, sưng và tiếng lụp cụp ở một số bệnh nhân. Hiếm hơn, gân duỗi dài ngón cái cũng có thể bị ở ngay trên lồi củ Lister.

Tuổi mắc bệnh thường gặp từ 30 – 50 tuổi, nữ bị nhiều hơn nam (gấp 6 – 10 lần). Bệnh thường liên quan đến sự vận động nhiều quá mức ngón tay cái, hoặc có liên quan đến viêm khớp dạng thấp. Triệu chứng thường gặp là đau ở mỏm trâm quay, đôi khi bao gân dày lên có thể sờ thấy được. Test Finkelstein thường dương tính: giữ chặt ngón tay cái và dạng bàn tay về bên trụ đột ngột làm bệnh nhân đau dữ dội ở mỏm trâm quay. Mặc dù đây là dấu hiệu khách quan nhất, nhưng khi chẩn đoán cũng cần phải hỏi bệnh sử, nghề nghiệp bệnh nhân, chụp X quang và các dấu hiệu lâm sàng khác.


Ngoài ra, viêm khớp thang - bàn, khớp thang – thuyền, khớp quay – cổ tay; viêm bao gân chỗ bắt chéo giữa gân dạng dài và duỗi ngắn ngón cái với gân gập cổ tay quay dài và ngắn (hội chứng chỗ bắt chéo) cũng có triệu chứng tương tự.

Điều trị bệnh De Quervain:

Điều trị bảo tồn: nghỉ ngơi, nẹp bất động cổ tay và tiêm corticoid tại chỗ thường có kết quả trong 6 tuần đầu sau khởi phát bệnh.


Khi bệnh nhân đã đau kéo dài thì tốt nhất là phẫu thuật giải phóng bao gân.

 

 

 

 


Sau mổ, bệnh nhân được vận động ngón tay cái và bàn tay sớm khi giảm đau. Những trường hợp bệnh nhân không hết đau sau mổ, có thể do:

1/ Tổn thương nhánh nông thần kinh quay, tạo u thần kinh.

2/ Cắt bỏ bao gân quá nhiều làm bán trật gân.

3/ Giải phóng không hết trong trường hợp gân lạc chỗ trong một bao riêng.

4/ Sự phì đại của mộ sẹo do mổ dọc.

Trường hợp bán trật gân dạng dài và duỗi ngắn ngón cái, có thể dùng phẫu thuật cố định lại bằng mạc giữ gân duỗi, kéo trượt gân cánh tay quay hoặc dùng vạt cân mạc nông – mỡ để tái tạo chống trật.


 

Đường dây nóng

Câu hỏi mới nhất

Thống kê website

  •   Tổng bài viết chuyên môn : 49
  •   Truy cập hôm nay: 30
  •   Lượt truy cập : 96.576
  •   Địa chỉ IP : 54.90.195.67

Quảng Cáo - Liên Kết